Reşit olmayan AB vatandaşlarının ebeveynleri için oturum hakkı

Portekiz’de reşit olmayan AB vatandaşlarının ebeveynleri için bir oturum yolu var mı?

Çocuğunuz bir Avrupa Birliği ülkesinin vatandaşıysa ve reşit değilse, AB dışı bir ülkenin vatandaşı olsanız dahi onun ebeveyni olarak Portekiz’de yasal oturum hakkı elde etme hakkına sahip olabilirsiniz. Reşit olmayan çocuğa fiilen bakan kişiye uygulanan Avrupa Birliği Vatandaşları Hakkında Kanun’un (37/2006 sayılı Kanun) 15. maddesinin doğru yorumu bu yönde olmalıdır.

Ancak uygulamada AIMA (Agência para a Integração, Migrações e Asilo – Uyum, Göç ve İltica Ajansı), söz konusu hükmün salt lafzi yorumuna dayanarak bu başvuruların bir kısmını reddetmiştir. Bu makalede, bu reddin Avrupa Birliği hukuku bakımından neden sağlam bir dayanağı olmadığını düşündüğümüzü açıklıyoruz.

Bu oturum kartına kimler hak kazanır?

Avrupa Birliği Vatandaşları ve Aile Üyeleri Hakkında Kanun’un 15. maddesi, üçüncü ülke vatandaşı olan Avrupa Birliği vatandaşlarının aile üyelerine oturum kartı verilmesini düzenler.

Ancak 2. maddede yer alan “aile üyesi” kavramı, diğerlerinin yanı sıra AB vatandaşının bakmakla yükümlü olduğu üstsoyu kapsamakta; buna karşılık reşit olmayan AB vatandaşının ebeveynine bağımlı olduğu ters durumu açıkça düzenlememektedir.

Dolayısıyla salt lafzi bir yorum, böyle bir ebeveynin Avrupa vatandaşlarının ebeveynlerine yönelik oturum rejiminin kapsamına girmediği sonucuna götürebilir. Ancak bu yorumun Avrupa Birliği hukukuyla bağdaşmadığı kanaatindeyiz.

AB hukukunun reşit olmayan AB vatandaşlarının ebeveynleri hakkında öngördükleri

Reşit olmayan Avrupa Birliği vatandaşları, Üye Devletlerin topraklarında serbest dolaşım ve ikamet hakkı dâhil olmak üzere Antlaşmalarla tanınan haklara sahiptir. Bu hakların etkin şekilde kullanılması, doğal olarak, onlara bakan kişinin varlığına ve desteğine bağlıdır.

Bu bağlamda ebeveyne tanınan oturum hakkı bağımsız bir hak değil, reşit olmayan çocuğun haklarının salt teorik veya hayalî kalmamasını sağlamak için gerekli olan türev bir haktır.

Bu yorum, Avrupa Komisyonu’nun 22 Aralık 2023 tarihli C/2023/1392 sayılı Bildirimi ile açık bir dayanak bulmaktadır; söz konusu Bildirim, Avrupa Birliği vatandaşlarının ve ailelerinin serbest dolaşım hakkına ilişkindir. Komisyon, reşit olmayan AB vatandaşlarına bakan üçüncü ülke vatandaşlarının ev sahibi Üye Devlette oturum hakkından yararlanması gerektiğini kabul etmekte ve 2004/38/EC sayılı Direktif’in ilgili hükümlerinin kıyasen uygulanmasını da benimsemektedir.

Aynı görüş Avrupa Birliği Adalet Divanı içtihadıyla da desteklenmektedir. Zhu ve Chen kararında (C-200/02 sayılı Dava) Divan, reşit olmayan bir AB vatandaşına fiilen bakan ebeveynin türev bir oturum hakkından yararlanabileceğine hükmetmiştir. Bu hak, reşit olmayan çocuğun kendi oturum hakkını etkin şekilde kullanabilmesi için gerekli olduğu durumlarda uygulanır.

AIMA bazı başvuruları neden reddediyor ve neden katılmıyoruz?

Bu hukuki çerçeveye rağmen AIMA, başvuru sahibinin reşit olmayan bir Avrupa Birliği vatandaşının üçüncü ülke vatandaşı ebeveyni olduğu bazı durumlarda 15. madde kapsamındaki randevu taleplerini kabul etmemektedir.

Kanaatimizce bu uygulama, Avrupa Birliği hukukunun ve uygulanacak ulusal mevzuatın sistematik yorumuyla tutarlı değildir.

Bu mesele, reşit olmayan çocuğun Portekiz vatandaşı olduğu durumlarda da aynı derecede önem taşır. 23/2007 sayılı Kanun (üçüncü ülke vatandaşlarına uygulanan Yabancılar Kanunu), reşit olmayan Portekiz vatandaşlarının ebeveynleri için özel bir rejim öngörür. Bununla birlikte, Avrupa Birliği Vatandaşları ve Aile Üyeleri Hakkında Kanun’un 3. maddesinin 5. fıkrası, aile üyelerine uygulanan kuralların Portekiz vatandaşlarının aile üyelerini de kapsadığını hükme bağlamaktadır.

Görüşümüz – Reşit Olmayan AB Vatandaşlarının Ebeveynleri İçin Oturum Hakkı

Reşit olmayan bir Avrupa Birliği vatandaşına fiilen bakan üçüncü ülke vatandaşı ebeveyn lehine 15. madde kapsamında oturum kartı düzenlenmesini destekleyen sağlam hukuki gerekçeler bulunduğu kanaatindeyiz.

Bunun yalnızca olası bir yorum olmanın ötesinde, Portekiz mevzuatı 2004/38/EC sayılı Direktif, Avrupa Birliği Antlaşmaları, Adalet Divanı içtihadı ve Avrupa Komisyonu’nun açıkladığı görüşle birlikte değerlendirildiğinde rejimin doğru ve sistematik okuması olduğunu savunuyoruz.

Başvurunuz reddedilirse ne yapmalısınız?

AIMA’nın ret kararı vermesi hâlinde, somut vakanın incelenmesi ve oturum hakkının tanınmasını sağlamak için uygun idari veya yargısal başvuru yollarının değerlendirilmesi gerekir.

Her durumun kendine özgü nitelikleri vardır; reşit olmayan çocuğun vatandaşlığı, ebeveynin menşe ülkesi veya AIMA’nın daha önce verdiği kararlar izlenecek en iyi stratejiyi etkileyebilir.

Reşit Olmayan AB Vatandaşlarının Ebeveynleri İçin Oturum Hakkına İlişkin Sıkça Sorulan Sorular

Bu oturum kartına başvurmak için avukata ihtiyacım var mı? Yasal bir zorunluluk olmamakla birlikte, özellikle AIMA bu gerekçeyle yapılan başvuruları sıklıkla reddettiğinden avukat desteği tavsiye edilir. Hukuki destek, sürecin doğru şekilde hazırlanmasına ve olası bir reddin önceden öngörülmesine yardımcı olur.

AIMA randevu talebimi reddederse ne yapabilirim? Somut duruma göre uygun idari veya yargısal başvuru yollarıyla karara itiraz edebilirsiniz. Reşit olmayan çocuğa fiilen baktığınızı kanıtlayan tüm belgeleri toplamanız önemlidir.

Bu hak, reşit olmayan Portekiz vatandaşlarının ebeveynleri için de geçerli mi? Evet. Avrupa Birliği Vatandaşları ve Aile Üyeleri Hakkında Kanun’un 3. maddesinin 5. fıkrası uyarınca, AB vatandaşlarının aile üyelerine uygulanan kurallar Portekiz vatandaşlarının aile üyelerini de kapsar. Ancak bu durumda 4 Temmuz tarihli ve 23/2007 sayılı Kanun kapsamındaki özel iç hukuk mevzuatı uygulanır. İç hukuk mevzuatının, 15. maddenin uygulanmasından doğacak süreden daha kısa geçerlilik süreli bir oturum izni öngörmesi de ayrıca bir soru işareti doğurabilir.

• João Rebelo Maltez
• Ariana Monteiro
• Inês Pragana

İlgili Uzmanlık Alanları

• Göç Hukuku

Bu makaleyi paylaşın in ✉

Ekibimiz hukuki sorularınızda size yardımcı olmaya hazırdır.