Mukim olmayanların gayrimenkul değer artış kazançlarının vergilendirilmesi

2022 ve 2023 yıllarında mukim olmayanların gayrimenkul değer artış kazançlarının vergilendirilmesi:

2022 yılında, mukim olmayan gerçek kişi mükellefler gayrimenkul değer artış kazançları üzerinden hâlâ %28 oranında vergilendirmeyle karşılaşabilir. Ancak bu oranın, elde edilen toplam gelirin yalnızca yarısına uygulandığını belirtmek gerekir. Bununla birlikte 2023 yılı için Devlet Bütçesi Kanunu, mukim olmayanların gayrimenkul işlemlerinden elde ettikleri değer artış kazançlarının vergilendirme rejiminde değişiklikler getirmiştir.

Mukim olmayan bir mükellef olarak gayrimenkul piyasasında etkin biçimde hareket edebilmek için en güncel vergi düzenlemelerini takip edin. Vergi oranlarını ve bunların uygulanışını kapsamlı biçimde anlamak, 2022 ve sonrasında gayrimenkul yatırımlarınıza ilişkin bilinçli kararlar almanıza yardımcı olabilir.

2023 yılına kadar, Portekiz’de vergi mukimi olan bir mükellefin Portekiz’de bulunan bir taşınmazı satması halinde, toplam değer artış kazancının yalnızca %50’si, (dayanışma ek vergisi oranı dahil) %14,5 ile %53 arasında değişen artan oranlı tarifelerle vergilendirilmekteydi.

Öte yandan mukim olmayanlar, kazancın %100’ü üzerinden %28 sabit oranla vergilendirilmekteydi; ancak bir Avrupa Birliği veya Avrupa Ekonomik Alanı üye devletinde mukim olmaları ve vergi bilgisi değişiminin bulunması halinde, mukimlere uygulanan oranlarla vergilendirilmeyi tercih edebiliyorlardı. Ne var ki bu durumda, uygulanacak oranın belirlenmesinde, bir mukime uygulanan koşullarla aynı şekilde, Portekiz dışında elde edilen gelir dahil dünya genelinde elde edilen toplam gelir dikkate alınmaktaydı.

Bu seçimlik rejim, Portekiz hukuk sistemine Avrupa Birliği Adalet Divanı’nın (ABAD) 11 Ekim 2007 tarihli Hollmann kararının ardından dahil edilmiştir. Söz konusu karar, değerin %50’sinin yalnızca mukimlerin elde ettiği kazançlar bakımından indirilmesinin mukim olmayan mükellefler için daha yüksek bir vergi yükü doğurduğunu ve bu nedenle Avrupa Birliği’nin İşleyişi Hakkında Antlaşma (ABİHA) ile açıkça yasaklanan sermaye hareketlerine yönelik bir kısıtlama teşkil ettiğini tespit etmiştir.

ABAD, 18 Mart 2021 tarihinde bu konuda yeniden karar vermiş ve ayrımcı bir rejim ile ayrımcı olmayan bir rejim arasında seçim imkânı bulunmasının, ilk vergi rejiminin ayrımcı etkilerini ortadan kaldırmaya elverişli olmadığını kabul etmiştir. Divan, seçim imkânına böyle bir etki tanınmasının, kendi içinde ayrımcı olmaya devam eden bir vergi rejiminin meşrulaştırılması anlamına geleceğini belirtmiştir. Divan, önceki kararlarıyla uyumlu olarak, sermayenin serbest dolaşımı gibi ABİHA ile güvence altına alınan temel bir özgürlüğü kısıtlayan her türlü ulusal rejimin, uygulanması yalnızca seçimlik olsa dahi, Avrupa Birliği hukukuyla bağdaşmadığını da eklemiştir.

ABAD’ın Portekiz Devleti aleyhine verdiği karar hiçbir şüpheye yer bırakmamakta; Portekiz mevzuatının uzun yıllar boyunca sürdürdüğü, ikamete dayalı ve haklı bir gerekçeye dayanmayan ciddi bir ayrımcılığı düzeltmektedir. Bu ayrımcılık, usulsüz biçimde fazla vergilendirilen tüm vatandaşları etkilemektedir.

Bu bağlamda IRS Kanunu’nun (Portekiz gelir vergisi kanunu) 43. maddesinde değişiklik yapılmış olup madde artık %50 indirimin mukim olmayanlara da uygulanacağını açıkça öngörmektedir. Ancak mukim olmayanlar artan oranlı tarifelere tabi tutulmakta ve %28 sabit oran seçeneği kaldırılmış bulunmaktadır. Ayrıca, uygulanacak vergi oranının belirlenmesi için mukim olmayanlar, bir mukimle aynı koşullar altında dünya genelindeki gelirlerinin tamamını Vergi İdaresi’ne beyan etmek zorundadır.

Dolayısıyla getirilen değişiklikler nedeniyle, mukim olmayanların gayrimenkul işlemlerinden elde ettikleri değer artış kazançlarının vergilendirilmesine ilişkin ölçüt, Portekiz ile hiçbir bağlantısı bulunmayan diğer yetki alanlarında elde edilen gelire ve artan oranlı tarifelerin zorunlu olarak uygulanmasına dayanmaktadır.

Ayrıca Portekiz’de bulunan taşınmazları satmış olan ve 2022 yılı için toplam değer artış kazancını vergilendirmeye esas alan bir IRS tarhiyatıyla karşılaşan mukim olmayan mükelleflerin, %28 sabit oranın değer artış kazancının yalnızca %50’sine uygulanması ve böylece %14’lük efektif vergi oranına ulaşılması amacıyla vergiye itiraz etmek ve iadesini talep etmek için yargı ve tahkim yollarına başvurabileceklerini belirtmek önemlidir.

Vergiye tabi gelir	IRS oranı
2022 yılına kadar elde edilen gayrimenkul değer artış kazançları*	%50	%28 (%14 efektif oran)
2023 yılından itibaren elde edilen gayrimenkul değer artış kazançları**	%50	Artan oranlı tarife

* Mukim olmayan mükelleflerin 2022 yılında elde ettikleri gayrimenkul değer artış kazançları hâlâ %28 oranında vergilendirilebilir; ancak bu oranın gelirin yalnızca yarısına uygulanması için mükellefin, ödeme süresinin bitiminden itibaren 120 gün içinde IRS tarhiyatına itiraz etmesi gerekir.

** Mukim olmayan mükelleflerin 2023 ve sonraki yıllarda elde ettikleri gayrimenkul değer artış kazançları, yıl içinde elde edilen değer artış kazançları ile zararları arasında hesaplanan bakiyenin yarısının zorunlu olarak toplam gelire dahil edilmesi suretiyle IRS Kanunu’nun 68. maddesindeki artan oranlı tarifelere tabi olacaktır; bunun yanında Portekiz’de elde edilip vergilendirilen gelire uygulanacak ortalama oranın belirlenmesi amacıyla yurt dışında elde edilen gelirin tutarının da zorunlu olarak beyan edilmesi gerekecektir.

Yazar: Inês Marques Dias

Uzman desteği için bugün bizimle iletişime geçin